Một số nội dung đáng chú ý được đề cập tại hội nghị.

Khó khăn, vướng mắc trong quá trình xây dựng, ban hành và triển khai thực hiện Đề án của các địa phương tham dự

Đối với các địa phương chưa xây dựng và ban hành Đề án, các đại biểu cho rằng đây là vấn đề mới và khó. Một số địa phương có quan hệ lao động với số doanh nghiệp và lực lượng lao động ở quy mô nhỏ, nên gặp khó khăn trong xác định mục tiêu và các giải pháp phát triển quan hệ lao động cho phù hợp với địa phương. Nhưng qua theo dõi việc xây dựng, ban hành Đề án của các địa phương cho thấy nguyên nhân chủ quan là sự quan tâm của lãnh đạo còn hạn chế, do đó chưa có sự chỉ đạo sát sao, quyết liệt để ban hành được Đề án.

Các đại biểu tham dự hội nghị băn khoăn về tính hiệu quả của Đề án, trong đó, nhấn mạnh tới cơ hội và hiệu quả giải quyết tranh chấp lao động trên địa bàn của các thiết chế hoà giải viên lao động và Hội đồng trọng tài lao động. Thời gian thực hiện đến năm 2025 là quá ngắn để triển khai hiệu quả các hoạt động của Đề án. Các đại biểu cũng nêu kinh phí cho Đề án hạn hẹp lại gặp khó khăn trong việc xác định nguồn kinh phí cho các hoạt động của Đề án, đặc biệt là việc đảm bảo quyền lợi và chế độ cho đội ngũ hoà giải viên lao động và Hội đồng trọng tài lao động, kinh phí để tổ chức, triển khai, theo dõi và giám sát đánh giá Đề án…

Đối với các địa phương đã ban hành Đề án, việc triển khai các hoạt động còn nhiều bất cập. Công tác tuyên truyền phổ biến chưa rõ nét về vấn đề quan hệ lao động thường lồng ghép trong các chủ đề khác như tiêu chuẩn lao động, an toàn vệ sinh lao động, bảo hiểm xã hội,…; số lượng các cuộc tập huấn kỹ năng cho đội ngũ hoà giải viên lao động, trọng tài viên lao động còn rất hạn chế; công tác kiện toàn đội ngũ tài viên lao động, Hội đồng trọng tài lao dộng gặp khó khăn, do không có người tự ứng cử trong khi các ứng viên được giới thiệu cũng không muốn đảm nhiệm công việc này; các hoà giải viên lao động và Hội đồng trọng tài lao động hầu như không có cơ hội giải quyết các vụ tranh chấp lao động tập thể (do luật quy định việc giải quyết tranh chấp lao động phải được sự đồng thuận của cả hai bên mà thủ tục này các bên tranh chấp không thực hiện); việc giải quyết các cuộc tranh chấp lao động cá nhân hầu hết được giải quyết thông qua các thủ tục hành chính mà không qua hoà giải viên động hay Hội đồng trọng tài lao động.

Một số vấn đề cần lưu ý và bài học kinh nghiệm

Kết luận buổi hội nghị, Phó Cục trưởng Trần Thị Liễu nêu một số vấn đề để các địa phương nghiên cứu triển khai, đó là:

Thứ nhất, việc xây dựng Đề án phát triển quan hệ lao động tại địa phương là rất cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế, việc triển khai thực hiện các cam kết về lao động trong các FTAs thế hệ mới và thực hiện tốt các quy định của Bộ luật Lao động. Mặt khác, đây là một nhiệm vụ Quốc hội giao cho các địa phương thực hiện cho đến năm 2025 và Thủ tướng Chính phủ cũng đã có chỉ đạo triển khai. Chính vì vậy, rất cần có sự quan tâm hơn nữa của các cấp lãnh đạo các địa phương trong lãnh đạo, chỉ đạo việc xây dựng, ban hành và triển khai thực hiện Đề án theo đúng tiến độ Nghị quyết 109/2023/QH15 đề ra.

Thứ hai, về thời hạn thực hiện Nghị quyết của Quốc hội: Thống nhất xác định ngày 31/12/2025 là thời hạn 100% các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương địa phương hoàn thành việc xây dựng và ban hành Đề án theo tinh thần Nghị quyết 109/2023/QH15.

Thứ ba, một số kinh nghiệm khi xây dựng Đề án: i) Thống nhất giai đoạn thực hiện Đề án là đến năm 2030 để đảm bảo tính bền vững khi thực hiện; ii) Kết cấu chung của Đề án bao gồm mục tiêu chung, các mục tiêu cụ thể và các nhóm giải pháp trọng tâm, tuy nhiên mỗi địa phương cần xác định các mục tiêu cụ thể và các giải pháp ưu tiên phù hợp với đặc điểm kinh tế – xã hội của địa phương mình; iii) Về nguồn lực thực hiện, các địa phương cần quan tâm bố trí nguồn lực đảm bảo các giải pháp nêu trong Đề án được thực hiện hiệu quả, góp phần thực hiện được các mục tiêu về hội nhập quốc tế, phát triển kinh tế – xã hội nhanh và bền vững…

Thứ tư, trong quá trình xây dựng Đề án, các địa phương cần tham khảo kinh nghiệm các địa phương khác trong việc xây dựng và triển khai Đề án phù hợp với đặc thù kinh tế -xã hội và thực trạng quan hệ lao động của địa phương; đồng thời yêu cầu sự hỗ trợ kỹ thuật từ Cục Quan hệ lao động và Tiền lương (cụ thể là Trung tâm Hỗ trợ phát triển quan hệ lao động và Phòng Quan hệ lao động).

Cuối cùng, Cục Quan hệ lao động và Tiền lương cần có kế hoạch thường xuyên tổ chức tập huấn nâng cao nhận thức, kỹ năng hoà giải, trọng tài trang chấp lao động nhằm trang bị cho đội hoà giải viên lao động và trọng tài viên mới được bổ nhiệm (do chính sách luân chuyển cán bộ trong các cơ quan hành chính ở địa phương). Nghiên cứu đề xuất của địa phương đối với Chính phủ về việc ban hành quy định về chế độ hỗ trợ/phụ cấp cho đội ngũ hoà giải viên lao động, trọng tài viên lao động khi giải quyết tranh chấp lao động.

Một số hình ảnh tại Hội nghị