Tỉnh Bắc Ninh mới được thành lập trên cơ sở sắp xếp, hợp nhất 2 tỉnh Bắc Giang và Bắc Ninh, với tổng diện tích tự nhiên 4.718,6 km2, quy mô dân số 3.619.433 người. Bắc Ninh là một tỉnh thuộc vùng đồng bằng Sông Hồng, nằm trong tam giác kinh tế trọng điểm Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh và là cửa ngõ phía Đông Bắc của thủ đô Hà Nội, trên tuyến hành lang kinh tế lớn Lạng Sơn – Hà Nội – Thành phố Hồ Chí Minh cùng với hành lang xuyên Á quan trọng từ Nam Ninh (Trung Quốc) đến Singapore. Địa hình của tỉnh Bắc Ninh có sự chuyển tiếp giữa vùng đồng bằng, vùng trung du và vùng núi cao là điều kiện tốt để mở rộng không gian quy hoạch, phát triển kinh tế – xã hội phù hợp từng ngành nghề, lĩnh vực, loại hình sản xuất cả công nghiệp và nông nghiệp. Tỉnh có nguồn nhân lực trẻ, năng động và có năng lực, với lượng dân số trong độ tuổi lao động đạt tỷ lệ cao (lực lượng lao động trong độ tuổi chiếm 67,7%) là nguồn cung cấp lao động cho các khu, cụm công nghiệp đang hoạt động. Những năm gần đây, chất lượng nguồn lao động ngày càng được nâng cao, tỷ lệ lao động qua đào tạo toàn tỉnh hiện đạt 80%, trong đó tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ đạt 35,9%.

Trong thời gian qua, công tác quản lý, hỗ trợ quan hệ lao động luôn được Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh quan tâm chỉ đạo thực hiện, đặc biệt khi Chỉ thị số 37-CT/TW ngày 03/9/2019 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng quan hệ lao động hài hoà, ổn định và tiến bộ trong tình hình mới. UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch triển khai thực hiện, phê duyệt đề án quan hệ lao động trên địa bàn tỉnh (UBND tỉnh Bắc Ninh (cũ) ban hành Kế hoạch số 497/KH-UBND ngày 24/11/2020 triển khai thực hiện Quyết định số 416/QĐ-TTg và ban hành Quyết định số 395/QĐ-UBND ngày 21/10/2021 phê duyệt Đề án “Phát triển quan hệ lao động trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2021-2025”. UBND tỉnh Bắc Giang ban hành Kế hoạch số 1098/KH-UBND ngày 24/3/2020 về tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng quan hệ lao động hài hoà, ổn định và tiến bộ trong tình hình mới, trong đó đưa ra các mục tiêu cụ thể, đồng thời đề ra các nhiệm vụ, giải pháp và phân công nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan liên quan trong quá trình triển khai thực hiện; Kế hoạch số 1030/KH-UBND ngày 15/03/2022 về phòng ngừa và giải quyết tranh chấp lao động dẫn đến ngừng việc tập thể tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang; Quyết định số 03/QĐ-UBND ngày 03/01/2025 về việc phê duyệt Đề án phát triển quan hệ lao động trên địa bàn tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2025-2030).

Về đối thoại, thương lượng. Bắc Ninh đã tổ chức 22 lớp tập huấn kỹ năng đối thoại, thương lượng tập thể cho 1.965 cán bộ công đoàn cơ sở; xây dựng cẩm nang hướng dẫn kỹ thuật, nghiệp vụ cho hòa giải viên lao động, giải quyết tranh chấp lao động; cấp phát 5.300 tờ rơi “Giải quyết tranh chấp lao động”, 5.500 tờ rơi “Đối thoại tại nơi làm việc, thương lượng tập thể” cho người lao động và người sử dụng lao động. Hàng năm, Sở Nội vụ tỉnh cũng đã có văn bản triển khai đề nghị các doanh nghiệp trên địa bàn báo cáo tình hình tiền lương, tiền thưởng tại doanh nghiệp. Tuy nhiên, chưa xây dựng dữ liệu và công bố thông tin, số liệu về tiền lương, thu nhập và điều kiện lao động trung bình ở một số nhóm doanh nghiệp làm cơ sở cho các bên tham khảo trong quá trình đối thoại và thương lượng, ký kết thỏa ước lao động tập thể. Ngoài ra, Sở Nội vụ cũng đã xây dựng Mẫu Hồ sơ quan hệ lao động, Bộ tiêu chí đánh giá quan hệ lao động, Cẩm nang dành cho cán bộ quản lý, hỗ trợ quan hệ lao động, Cẩm nang hướng dẫn kỹ thuật, nghiệp vụ cho hòa giải viên lao động trong hòa giải, giải quyết tranh chấp lao động để chuẩn bị triển khai, hướng dẫn đến doanh nghiệp và những cán bộ có liên quan. Cùng với đó, Liên đoàn Lao động tỉnh chỉ đạo, hỗ trợ Công đoàn các khu Công nghiệp xây dựng kế hoạch thực hiện thương lượng, ký kết Thỏa ước lao động tập thể nhóm doanh nghiệp điện tử khu công nghiệp Quế Võ đã có 07 doanh nghiệp tham gia.

Về mặt nâng cao hiệu lực, hiệu quả thiết chế giải quyết tranh chấp lao động. Từ sau khi đội ngũ hòa giải viên lao động được kiện toàn, Bắc Ninh đã tập trung đẩy mạnh hoạt động của đội ngũ hòa giải viên lao động, tập huấn cho đội ngũ hòa giải viên, ban hành Cẩm nang hướng dẫn kỹ thuật, nghiệp vụ cho hòa giải viên lao động trong hòa giải, giải quyết tranh chấp lao động; thành lập nhóm zalo hòa giải viên lao động với mục đích thông tin các văn bản liên quan đến hòa giải viên lao động; cập nhật các quy định mới về pháp luật lao động cũng như quan hệ lao động tới hòa giải viên lao động và mong muốn đây sẽ là kênh chia sẻ thông tin, kinh nghiệm giải quyết tranh chấp lao động từ hòa giải viên lao động. UBND tỉnh đã ban hành Quyết định thành lập Hội đồng trọng tài và bổ nhiệm 31 trọng tài viên lao động4; ban hành quy chế hoạt động của Hội đồng trọng tài. Từ khi thành lập và kiện toàn đến nay, Hội đồng trọng tài lao động chưa nhận được yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động theo quy định.

Tuy nhiên, Hòa giải viên lao động, Trọng tài lao động trên địa bàn tỉnh mới dừng lại ở vai trò giải quyết tranh chấp lao động, chủ yếu là tranh chấp lao động cá nhân; chưa có các hoạt động hỗ trợ phát triển quan hệ lao động. Bên cạnh đó tỉnh cũng rất mong muốn thực hiện được thí điểm mô hình nhóm Hòa giải viên lao động tham gia hỗ trợ giải quyết vụ việc đình công không đúng trình tự, thủ tục của pháp luật và hỗ trợ doanh nghiệp ổn định QHLĐ sau đình công. Với một số lượng doanh nghiệp lớn đang hoạt động, số cán bộ làm công tác quản lý nhà nước về lao động trên địa bàn còn hạn chế: thiếu về số lượng, thiếu cán bộ chuyên trách quan hệ lao động; cán bộ quản lý nhà nước về lao động chưa được đào tạo bài bản về quan hệ lao động và thường xuyên có sự biến động. 

CIRD