Ngày 30/12/2022, Ủy ban nhân dân Thành phố đã ban hành Quyết định số 4628/QĐ-UBND ban hành Đề án “Phát triển quan hệ lao động tại Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2022 – 2026”. Công tác triển khai Đề án “Phát triển quan hệ lao động tại Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2022 – 2026” diễn ra trong bối cảnh có những khó khăn, thách thức như: tình hình kinh tế phục hồi tăng trưởng, tiền lương và thu nhập của người lao động tăng, cùng với việc lạm phát được kiểm soát ở mức thấp, giá cả thị trường các mặt hàng thiết yếu phục vụ đời sống tăng không đáng kể, tuy nhiên do ảnh hưởng bởi dịch COVID-19, kinh tế thế giới gặp nhiều khó khăn nên có nhiều doanh nghiệp phải thu hẹp, ngừng sản xuất, tình trạng mất việc, thiếu việc làm diễn ra qui mô lớn, việc làm, thu nhập và cuộc sống của người lao động bị ảnh hưởng đáng kể. 

Đề án tập trung để giữ vững mối quan hệ lao động trên địa bàn và được xây dựng trên cơ sở: (i) bám sát sự chỉ đạo của Ban Bí thư tại Chỉ thị số 37-CT/TW, (ii) nhận diện và đánh giá đúng tình hình thực tiễn một cách toàn diện, khách quan, (iii) dựa vào tính chất, đặc điểm phức tạp và nguyên nhân phát sinh thực tế trong mối quan hệ lao động hiện tại để có biện pháp, giải pháp vừa có tính trước mắt, vừa căn cơ lâu dài.

Về hoạt động của công đoàn. Các cấp Công đoàn Thành phố luôn quán triệt và nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng công tác đổi mới hoạt động và nâng cao vai trò của công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở trong đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích của đoàn viên công đoàn và người lao động là nhiệm vụ xuyên suốt và then chốt. Trong thời gian qua các cấp Công đoàn Thành phố đã có nhiều sáng tạo, đổi mới trong công tác triển khai thực hiện, với phương châm mọi hoạt động đều hướng về cơ sở.

Các cấp Công đoàn Thành phố thường xuyên tham gia các hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chế độ chính sách về lương, thưởng, bảo hiểm xã hội,…Thông qua hoạt động thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật lao động tại các doanh nghiệp, các cấp Công đoàn Thành phố kịp thời kiến nghị, đề xuất xử phạt vi phạm hành chính đối với những doanh nghiệp vi phạm pháp luật về lao động, bảo hiểm xã hội. Thông qua hoạt động giám sát về chi trả lương, thưởng, tăng lương tối thiểu,…đã giúp tổ chức công đoàn và các cơ quan chức năng nắm sát, đánh giá rõ tình hình thực hiện chính sách pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp của các doanh nghiệp; phát hiện những vấn đề bất cập, chưa hợp lý trong thực hiện chính sách; qua đó cũng đã đề nghị nhiều doanh nghiệp khắc phục tình trạng chậm đóng bảo hiểm xã hội với số tiền hàng chục tỷ đồng, đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho người lao động.

Hoạt động tư vấn pháp luật được các cấp công đoàn duy trì thường xuyên, trực tiếp tới người lao động dưới nhiều hình thức như: tư vấn bằng văn bản, tư vấn trực tiếp, tư vấn qua điện thoại, qua hòm thư điện tử, tư vấn trực tuyến… Nội dung chủ yếu tập trung vào các chế độ chính sách liên quan đến quyền và lợi ích của người lao động và tập thể người lao động như: tiền lương, tiền thưởng, nhất là các chế độ về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp. Hoạt động tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý cho đoàn viên công đoàn và người lao động trong hệ thống Công đoàn Thành phố đã có những đóng góp quan trọng trong việc tuyên truyền, giáo dục, nâng cao ý thức pháp luật cho người lao động, góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động, trong đó có quyền lợi về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp. Thông qua hoạt động tư vấn, trợ giúp pháp lý, Công đoàn đã thực hiện tốt chức năng bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của người lao động tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp góp phần làm hạn chế nhiều vụ tranh chấp lao động tập thể xảy ra.

Tuy nhiên, một số nơi tổ chức công đoàn cơ sở tại doanh nghiệp chưa đủ mạnh, người đại diện cho tập thể lao động công tác kiêm nhiệm nên chưa mạnh dạn làm hết trách nhiệm của người đại diện quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, không dám góp ý khi người sử dụng lao động có dấu hiệu vi phạm pháp luật như tổ chức tăng ca quá nhiều, không tổ chức Hội nghị người lao động, không tổ chức đối thoại định kỳ, xử lý kỷ luật người lao động không đúng quy định, doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội kéo dài… Ban chấp hành công đoàn cơ sở ở một số doanh nghiệp chưa nắm bắt kịp thời những tâm tư, nguyện vọng, yêu cầu của người lao động để phối hợp với doanh nghiệp giải quyết. Bên cạnh đó, nhân sự Ban chấp hành công đoàn cơ sở thường xuyên thay đổi, nhân sự mới chưa am hiểu về chuyên môn nghiệp vụ cũng như những kỹ năng trong hoạt động công đoàn nên chưa phát huy vai trò đại diện trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp người lao động, chưa chủ động đề xuất và thương lượng, đối thoại với người sử dụng lao động trong việc cải thiện các chế độ chính sách của doanh nghiệp. 

Về mặt truyền thông. Trên cơ sở tham mưu triển khai các nội dung có liên quan về lao động của Thành phố, Sở Thông tin và Truyền thông đã triển khai công tác tuyên truyền về Đề án, Kế hoạch và các văn bản liên quan thông qua hoạt động giao ban Báo chí định kỳ hàng tháng, trên các phương tiện truyền thông đại chúng, hệ thống thông tin cơ sở, qua các trang mạng xã hội, trang thông tin điện tử tổng hợp, trên trang Fanpage 1022, Zalo OA của Sở.  Ủy ban nhân dân quận, huyện, thành phố Thủ Đức tuyên truyền rộng rãi, kịp thời và thường xuyên các nội dung có liên quan về vấn đề an toàn, vệ sinh lao động, phổ biến nâng cao nhận thức, thúc đẩy xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ, và các nội dung khác có liên quan đến Đề án trên cổng thông tin, trang tin điện tử và truyền thông cơ sở của các đơn vị.

Tại các Hội nghị giao ban báo chí định kỳ, Sở Thông tin và Truyền thông đã chỉ đạo các cơ quan báo, đài thông tin kịp thời, đầy đủ, thường xuyên các nội dung của Đề án và các văn bản có liên quan, góp phần nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng nhất là trên các nền tảng mạng xã hội về thực hiện chính sách pháp luật lao động; chia sẻ, nhân rộng các sáng kiến, cách làm hay trong hoạt động đối thoại, thương lượng tập thể, đảm bảo phúc lợi cho người lao động, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy quan hệ lao động phát triển hài hòa, tiến bộ.

Đề án phát triển quan hệ lao động đã được triển khai đến các sở, ban, ngành đoàn thể có liên quan và các doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố, bước đầu đã có tác động tích cực, tạo bước chuyển mới về mặt nhận thức trong công tác quản lý nhà nước về quan hệ lao động và quan hệ lao động ở các doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố. Đặc biệt, người sử dụng lao động đã nâng cao ý thức trách nhiệm trong quan hệ lao động, quan tâm chăm lo lợi ích, đời sống vật chất, tinh thần cho người lao động nên tình hình ngừng việc tập thể xảy ra tại Thành phố giảm, nhất là thời điểm trước, trong và sau Tết Nguyên đán. 

CIRD